Deizm nedir?

Felsefenin olumsuz etkileri ülkemizde bir virüs gibi yayılıyor. Gençler İslam dan ve islami bilgiden uzak oldukları için yetersiz bilgileri kendilerini tatmıin etmiyor.

Taklidi iman dediğimiz yetersiz kulaktan dolma bilgilerle yaşamaya devam edince bir anda karşılarına çıkan ilk sınavda dinden de çıkıyorlar. Gençler Sorgulayalım derken dini de terkediyorlar.

Yaradancılık, anlamına gelen deizm, dünyaya veya evrenin işleyişine müdahale etmeyen tek tanrı olduğuna inanan ve tüm dinleri reddeden bir inanç biçimidir. Son günlerde oldukça tartışılan deizm inancı herkes tarafından merak edilmektedir. Peki Deizm nedir? Deist kime denir?

Deizm, evrenin bir yaratıcı tarafından yaratılıp daha sonra bu yaratıcının insanı kendi başına bıraktığını kabul eden bir felsefi akım ya da inanç biçimidir. Deizm, peygamberleri ve Kutsal kitapları reddeder. 

Deizm nedir? Deist kime denir? Deizme inanan kişiler... ile ilgili görsel sonucu

Tüm dinleri reddeden ancak tanrının varlığına inanan deizm, peygamber, kutsal kitap, cennet ve cehennem, melek ve şeytan gibi kavramların hiçbirini kabul etmez. Deizme göre mutlak bilgiye ulaşmanın yolu vahiy ve peygamberlerden geçmez. Doğa, bilim ve akla dayanır. Bu inanca göre insan aklı yeterli olduğu için vahiy ve kutsal kitaplara da gerek yoktur. Yaratıcının dünyayı ve evreni bir kez yaratmış, sonra kendi yasalarına göre işlemesi için insanları ve evreni bir başına bırakmış olduğunu savunurlar. Deizm inancına göre Tanrı evrene ve dünyaya müdahale etmemektedir.


Toplumlarda çok çeşitli inanç şekilleri ortaya çıkmıştır bu inanç şekillerinden biride deizm'dir. Deizm; 17. ve 18. yüzyılda ortaya çıkmış tüm dinleri reddeden Tanrı'yı sadece bir ilk neden olarak kabul eden yani tanrının varlığına inanan inanç felsefesi şeklidir.
Semavi dinlerde yani Musevilik, Hıristiyanlık, islam gibi dinlerde insanın, önceden evrim geçirmeksizin yaratıldığına inanılır. Bu inanış deizmde yoktur. Deistler genelde doğaüstü olayları (kehanet veyahutta mucizeler), yaradanın dinlerle olan bağını, kutsal metinleri ve ortaya çıkmış tüm dinleri reddederler.


Bunun yerine; deistler doğru dini inanışların insan mantığında ve doğal Dünya'nın kanunlarında görmeyi tercih ederler. Bu doğrultuda da; varolan tek bir tanrının ya da üstün varlığı kabul ederler.

deizm nedir ile ilgili görsel sonucu

DEİST NEDİR?

Deizm bir felsefi görüştür. Deizm bir Yaratıcı’nın varlığını kabul eder ancak peygamberliği ve ahireti inkar eder. Deizm mutlak bilgiye ulaşmada vahye ihtiyaç duyulmasını kabul etmez ve Yaratıcı’nın varlıkları başıboş bıraktığını iddia eder. Bu felsefi görüşte olan kişiye deist denir.


Deizm'in kabul etmediği öğeler nelerdir?
1- tanrı tarafından ilan edilmiş veyahutta yazıldığı iddia edilen kitaplara sahip olan dinlerin reddi.
2- İncil'in Tanrı'nın sözü olduğunun reddi.
3- Mucizelerin ve kehanetlerin reddi.
4- Dini bilinmez öğelerin reddi.
5- İncil'deki yaratılış hikayesinin ve insanların doğuşta günahkar olduklarının reddi.
6- Hristiyanlığın reddi.
Deizm'in kabul ettiği öğeler nelerdir?
1- Tanrı vardır ve kainatı yaratmıştır.
2- Tanrı insanların mantıksal davranmasını ister.
3- İnsanların ruhları ölümden sonra hala vardır, bu doğrultuda ölümden sonra yaşam da vardır.
4- Yaşam sonrasında, Tanrı iyi davranışlarımızı ödüllendirecek, kötü davranışlarımızı cezalandıracaktır.


Deizm'in dayandığı temel nedir?
Akıla ve doğaya. Evrene bakınca bir düzen görürüz ve bu düzen bizi bir tanrı ya da tasarımcı inancına götürür.
Deizm tanru inancını kabul ediyorsa deizm ile Dinlerin arasında ne fark vardır?
Deizm doğaya ve akla dayanır, vahiye dayanmaz. Diğer tüm dinler vahiye ya da kutsal kitaplara dayalıdırlar. Deizmde bir rahibe papaza ya da imama gerek yoktur. Deizm de ihtiyaç olan tek şey kendi sağduyumuz ve düşünme becerimizdir.
Deistler dua ederler mi?
Sadece şükür ve teşekkür için dua edebilirler, tanrıya dikte etmezler. Dua için belli bir yer ve zaman, belirli bir vücut duruşları yoktur.

İSLAMİ BİLEN BİRİSİ DEİST OLMAZ.!

Deizm kolaylıkla çürütülebilecek bir görüştür. Bir görüşün çürütülmesi ispat ile mümkündür. Deizmin bir yanılgı olduğu ise aklen ve bilimsel olarak ispatlanabilir. İslam’ın tek doğru din olmasının ispat edilmesi deizmi ve İslam’a aykırı olan tüm görüşleri çürütür.

Yaratıcı’nın kainatı yarattıktan sonra kainatı bırakması, çekilmesi mümkün değildir çünkü kainatta her an çok sayıda varlık yokluk sahasından varlık sahasına çıkmaktadır. Kainatta her an yaratılış mevcuttur. Eğer sadece kainatın varlığı Allah’a havale edilir, insanın varlığı meni gibi vasıtalara bırakılırsa o meninin bilinçli, düzgün yapılı, ölçülü bir insan yapacak kadar ilme, kudrete sahip olduğu kabul edilecektir. Bunu ise deistler dahil hiçbir insan kabul etmez. Demek ki; kainatı yoktan var eden Allah olduğu gibi zamanı, mekanı, zaman ve mekan içerisindeki tüm olayları, hâlleri, hareketleri yaratan, varlık sahasına çıkartan da Allah’tır. Demek ki; Allah kainatı da kainatta var olmakta olan hareketleri, hâlleri, olayları da yaratandır. Demek ki; Allah kainatı başıboş bırakmamıştır.

 

Peygamberliğin Gerekliliği

İnsan aklı karanlıkta bir yıldız böceği gibidir. İnsan, bir Güneş’e dayanmaz ise yolunu bulamaz. Akıl, kainatta var olan bilgilerin milyonda birini bile elde edememektedir. Akıl, hafızada var olan bilgileri her zaman kusursuz bir şekilde, kişiye istediğini verebilecek bir tarzda kullanamaz. İnsan aklı okyanusta bir damla gibidir. Hafızası ve olayları algılama kuvveti en gelişmiş olan insanlar bile kainattaki pek çok olayı ve durumu anlayamaz. Böylesine âciz olan insan aklı hayatın gayesini, insanın nereden geldiğini, insanın vazifesinin ne olduğunu, kainatın neden var olduğunu, insanın nereye gideceğini tek başına, vahiy olmadan bilemez. Cüz’i irade sahibi olan varlıklar hakikati kendi başlarına bulamazlar.

Bir Güneş gerekir ki; karanlıklar aydınlansın. İnsanları Güneş gibi aydınlatan Peygamberler mutlak doğru bilgiyi külli irade sahibi olan Allah’tan alırlar.

İnsanlar fen ilimlerini öğrenmek için okula giderler. Akıl sahibi olan öğrencilerin ellerinde ders kitapları vardır. Ancak ellerindeki ders kitaplarına rağmen öğrenciler öğretmenlere ihtiyaç duyarlar. Peki şimdi soralım: Elde mevcut olan kitaplara rağmen bir fen ilminin, bir sanat dalının bir meselesini öğrenmek için bile öğretmenlere ihtiyaç duyulur iken, şu gördüğümüz karışık, büyük, derin kainat kitabının açıklayıcılarına, öğreticilerine ihtiyaç duyulmaz mı?

Bir turistik yere gidildiğinde elimizde broşürler vardır. Ancak bu broşürlere rağmen bize o bölgeyi tanıtacak rehberlere ihtiyaç duyarız.

Demek ki; kendi aklımız ve elimizde mevcut olan o broşürler bize o bölgeyi tam olarak anlamamızda yardımcı olamaz. Bir küçük, sırlarla dolu turistik bölgenin anlaşılması için bile rehberlere ihtiyaç duyulur iken milyonlarca sırlar içeren şu karmaşık kainat kitabını bize açıklayacak rehberlere (peygamberlere) ihtiyaç duyulmaz mı?

Kainattaki varlıklar vazifelere sahiptirler. Şuursuz yıldızlar belli bir yörüngede hareket eder. Şuursuz, ilimsiz Güneş bizi tanımaz, bize merhamet etmez ancak bizim ve canlıların ihtiyaçlarını karşılar. Merhametsiz bulutlar vasıtasıyla ölü toprak dirilir, canlıların ihtiyaçları karşılanır. Âciz arılar vasıtasıyla lezzetli, faydalı bal nimeti üretilir. Âciz inekler vasıtasıyla kanlar arasından süt nimeti üretilir. Peki şimdi soralım: Şuursuz, ilimsiz, merhametsiz varlıklar vazifelere sahip iken şuur sahibi, ilim sahibi olan insan vazifesiz kalabilir mi?

“Rabbin, bal arısına şöyle ilham etti: “Dağlardan, ağaçlardan ve insanların yaptıkları çardaklardan (kovanlardan) kendine evler edin.” 16/68

Bir arıya, bir Güneş’e, bir ağaca ilham edip onlara görevlerini öğreten Allah’ın; akıl sahibi, irade sahibi olan insana hayattaki görevini öğretmemesi mümkün olabilir mi?

Arıya ilham eden Allah; peygamberlere de vahiy göndermiştir.

“Kainat, hayat için yaratılmıştır. Hayat ise Hayy-ı Kayyum-u Ezeli’nin bir büyük cilvesi, mükemmel nakışı ve harika sanatıdır. Madem daimi olan ahiret hayatı, Resullerin gönderilmesiyle ve Kitapların indirilmesiyle kendini gösterir. Eğer Kitaplar ve Peygamberler olmazsa, o ezeli hayat bilinmez. Nasıl ki bir adamın söylemesiyle, diri ve hayatlı olduğu anlaşılır; öyle de bu kainatın perdesi altında olan gayb aleminin arkasında söyleyen, konuşan, emir ve yasak edip hitap eden bir Zatın kelimelerini, hitaplarını gösterecek olan, Peygamberler ve ellerinde nazil olan Kitaplardır.” Asa-yı Musa (Risale-i Nur)

Zerrelerden yıldızlara kadar tüm kainat hikmetli, sanatlı bir şekilde yaratılmış bir kitap gibidir. Bu kainat kitabının mânâlarını ders verecek muallimler, liderler, rehberler, aydınlatıcı zâtlar ise peygamberlerdir.

Allah, kainatta yarattığı güzel eserler ile kendisini tanıttırır ve nimetler ihsan ederek kendisini sevdirir. Bunun karşılığında ise kulların kulluk vazifelerinin neler olduğunu elçileri vasıtasıyla şuur sahiplerine bildirir.

Ahiret hayatının ispatlarından birkaçı:

Ahiret hayatının varlığını Risale-i Nur’un Haşir Risalesi bölümü onlarca delil ile, aklı tam tatmin ederek ve hiçbir şüpheye yer bırakmayarak ispat etmektedir. Bu konuda Haşir Risalesi bölümünün okunmasını tavsiye ederiz. Ayrıca ahiretin varlığını ispat eden yazıların bulunduğu şu bölüme de bakılabilir:

Ölümden Sonraki Hayatın Mantıksal İspatları
Deistler Allah’ın varlığını inkar etmezler ancak Allah’ın, kullarını başıboş bıraktıklarını iddia ederler ve kainatı kurulmuş ve bırakılmış bir saat gibi görürler. Deizmin bu görüşü tutarsız ve mantıksızdır çünkü bir Yaratıcının insanları başıboş bıraktığını iddia edenler Yaratıcı’ya söven, Yaratıcı’yı inkar eden kulların pek çok zevk alarak yaşamasını ve hak ettikleri cezaları görmemesini Yaratıcı’nın izzeti ile açıklayamazlar. Eğer deistler Yaratıcı’nın izzet sahibi olduğunu inkar ederlerse o zaman Yaratıcı’ya isyan eden, Yaratıcı’ya inanmayan, Yaratıcı’ya söven kulları Yaratıcı’nın cezalandırmaktan âciz olduğunu kabul edeceklerdir. Bu ise mantıksızdır çünkü ilah âciz olamaz ve âciz olan varlık ilah olamaz. Eğer Yaratıcı’nın varlığına inanılıyorsa Yaratıcı’nın izzet sahibi olduğuna inanmak da zaruridir. Yaratıcı’nın izzet sahibi olduğuna inanmak ise Yaratıcı’nın insanları başıboş bırakmadığını ve asi kulların hak ettikleri cezaları göreceklerini kabul etmeyi gerektirir.

Bir komutan ordudaki asi askerleri, bir sultan saltanatındaki asileri cezalandırırken şu kainat sarayında yıldızları ve atom parçacıklarını muntazam bir ordunun askerleri gibi hareket ettiren sonsuz izzet sahibi bir Zât’ın insanı başıboş bırakması, isyankar kullara hak ettikleri cezayı vermemesi mümkün olabilir mi?

“Hiç mümkün müdür ki: Bir saltanat, bâhusus böyle muhteşem bir saltanat, hüsn-ü hizmet eden mutilere mükâfatı ve isyan edenlere mücazatı bulunmasın. Burada yok hükmündedir. Demek başka yerde bir mahkeme-i kübra vardır.” 

Bir Yaratıcı abes, hikmetsiz bir iş yaratamaz. Hikmetsiz iş yapmak âcizliğin göstergesidir. Demek ki; Yaratıcı’nın hikmetsiz iş yapması imkansızdır. Allah hikmetsiz iş yaratmaz. Allah insana sonsuza kadar yaşama isteği vermiştir. Eğer bir sonsuz ahiret hayatı olmasaydı bu durum Allah’ın her şeyi hikmetle yapması ile çelişirdi. Demek ki; bir sonsuzluk diyarı olmak zorundadır.

DEİZMİN ÖZELLİKLERİ NELERDİR?

* Deizme göre Tanrı vahiy göndermez.

* Deizm de peygamberlere inanılmaz, Tanrı ile insan arasına başka hiçbir düşünce giremez.

* Kutsal Kitaplar Tanrı'nın sözü olarak kabul edilmemektedir. Deizme göre elçi olduğunu iddia edenlerin "Vahiy geldi" diyerek var ettiği kitaplar Tanrı'dan gelmiş olamaz.

* Deizm'in hiçbir kutsal kitabı veya peygamberi yoktur.

* Deizm'de şeytan, cehennem gibi öğeler yoktur.

* Deistler "özgür düşünürler"dir. İyi birey olabilmek için peygamber ve kitaplara gerek duymazlar.

* Deistler vahiyleri ve vizyonları reddederler. Hayatlarında insan uydurması mucizelere ve kehanetlere yer yoktur.

  • Deizm'in rahip, haham, imam gibi din adamlarına ihtiyacı yoktur. Bir bireyin istediği tek şey kendi sağduyu ve insanlık durumunu düşünme kabiliyetidir.
  • DEİZMİN KATEGORİLERİ

    her inançta olduğu gibi, deizm de zaman geçtikçe kendi içinde farklılıklara uğramıştır. Deizm sonrası ortaya çıkan akımlar ya da inançlar, anlam karmaşasının oluşmaması adına başlarına isim veya ek alırlar. Günümüzde etkili olan 3 farklı deizm bulunmaktadır;

    1- PANDEİZM

    Pandeizm, evrenin tümünü Tanrı olarak kabul etmektedir. Buna göre, her şey Tanrı’nın bir parçasıdır. Her şey Tanrı’dır ve Tanrı her şeydir. Pandeizme göre Tanrı’nın kainattan bağımsız ve ayrı bir varlığı yoktur. Tanrı nesnelerde, insan dünyasında ve doğada vardır.

    2- PANENDEİZM

    Tıpkı pandeizmde olduğu gibi, evrenin kendisinin Tanrı olduğu düşüncesi hakimdir. Pandeizmden ayrı olarak ilk devindirici olan; Tanrı’nın tüm varlıkları ve evren özünden yarattığı, evrenin bilincinde değişmez ve mutlak bir varlık olarak hakim olduğu inancıdır. Pandeizme göre ruhun tek bir amacı vardır, buda oluştuğu Tanrı’ya geri dönmektir. Bunun yolu ise, tek evrensel kanun olan evrimden geçmektir.

    3- SPİRİTÜEL DEİZM

    Bu deizm; içinde doğa ile birleşme, sezgi, tefekkür ve meditasyon gibi durumları barındırır. Bunlar da diğer deistler gibi Tanrı’nın kainata müdahale ettiği düşüncesini, doğa üstü olayları ve dinsel dogmaları reddederler. Spiritüel deizm manevi ve genel varlığı, tabiatta hissedilebilir tarifsiz bir Tanrı inancı içermektedir. Spiritüel deistler reenkarnasyon, karma ve sonsuz ödül gibi inançlara sahip olabilirler. Bu tarz deistler literatürde “spiritüal ama dinsel değil” veya “spiritüel ama dini yok” şeklinde tanımlanır.