2013 Yılında malulen emeklilik için yeni düzenlemeler getirildi. Buna göre 3 Ağustos 2013 tarihli yönetmelikte 21 hastalık malulen emeklilik kapsamına alındı.

Malulen Emeklilik Maaşı ile ilgili görsel sonucu

Göreve başladıktan sonra çalışma gücünün belli bir oranını ya da görevini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybettikleri için malul sayılan memurlar, gerekli şartları taşımaları halinde malulen emekliliğe hak kazanabilmektedirler.

Malulen emekli olunması için gerekli rapor

Sigortalı olarak göreve başladıktan sonra çalışma gücünün en az %60’ını veya görevini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybetmiş olan memurlar, kendilerinin ya da kurumlarının isteği üzerine, Sosyal Sigortalar Kurumu (SGK) tarafından yetkilendirilen sağlık kurulları tarafından haklarında düzenlenecek raporların SGK Sağlık Kurulunca uygun görülmesi halinde malul sayılmaktadırlar.

Öte yandan, çalışma gücünün %60'ını veya görevini yapamayacak derecede meslekte kazanma gücünü, sigortalı olarak ilk defa işe girmeden önce kaybetmiş olanlar malul sayılmamaktadırlar.

Ayrıca, maluliyet oranı konusundaki nihai kararın SGK Sağlık Kurulunca verilmekte olması nedeniyle, memurunyeri.com olarak, hastanelerin sağlık kurullarınca haklarında düzenlenen raporlardaki bilgi ve ifadelerden hareketle memurların, malul sayılmalarına karar verildiği düşüncesine kapılmamaları gerektiğini değerlendirmekteyiz.

Malulen Emeklilik Maaşı ile ilgili görsel sonucu

KİMLER MALULEN EMEKLİ SAYILIR?

İşverenin veya sigortalının talebi üzerine kurumca (SGK) yetkililendirilen hastanelerden usülüne uygun olarak alınan raporda çalışma gücünün veya iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az % 60'ını, (c) bendi kapsamındaki sigortalılar için çalışma gücünün en az % 60’ını veya vazifelerini yapamayacak şekilde meslekte kazanma gücünü kaybettiği Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilen sigortalı, malûl sayılır.
(Bakınız: 5510 Sayılı Kanun: Madde 25)

Özetlemek (sadeleştirmek) adına;

1- Malulen emekli olmak için maluliyetin (sakatlık yüzdesinin) ilk sigortalılık tarihinden sonra %60 (yüzde 60) olması,

2- 10 Yıl sigortalılık süresi 1800 gün prim günü, (Bakıma muhtaç derecede malul olursanız 10 yıl şartı aranmaz.)

3- Kişi bakıma muhtaç derecede malul ise sigortalılık süresine bakılmaksızın 1800 günle emekli edilir.

Malul sayılmaya neden olan hastalıklar

Memurlar hakkında maluliyet kararı verilirken göz önünde bulundurulan hastalıklar arasında aşağıda belirtilenler de yer almaktadır.

-Kemik iliği nakli hariç tüm organ nakli,

-Kanser,

-Kronik böbrek yetmezliği,

-Ağır elektrolit bozuklukları,

-Otizm,

-MS,

-Parkinson,

-Alzheimer,

-Demans,

-Sara,

-Astım,

-KOAH,

-Uyku bozuklukları,

Sindirim sistemi kanamaları,

-Ülseratif kolit,

-Kaşeksi,

-Kronik pankreatit,

-Kişinin çalışmasına olanak vermeyen genetik hastalıklar,

-Yardım olmaksızın yürüyememe,

-Travma sonrası stres ve obsesif-kompulsif bozuklukları,

-Kardiyolojik hastalıklar,

-Şeker hastalığı sonucu kişinin, en az 3 organının orta ve ileri düzeyde bozulması

gibi durumlar, maluliyet bakımından değerlendirilmektedir.

Hangi Hastalara YENİ Emeklilik Hakkı Geldi?

Kemik iliği nakli hariç tüm organ nakilli hastaları, tüm kanser hastalarına koşulsuz maluliyet hakkı veriliyor. Böbrek nakli sonrası uygulanan kontrol muayeneleri ise kaldırıldı. Kronik böbrek yetmezliği, ağır elektrolit bozuklukları, otizm, MS, parkinson, alzheimer, demans, sara, astım, KOAH, uyku bozuklukları, sindirim sistemi kanamaları, ülseratif kolit, kaşeksi, kronik pankreatit hastalıkları kapsama alındı. Kişinin çalışmasına olanak vermeyen genetik hastalıklar maluliyet listesine alındı. Yardım olmaksızın yürüyemeyen sigortalı, malul sayıldı. Travma sonrası stres ve obsesif-kompulsif bozuklukları maluliyet kriterlerine eklendi. Kardiyolojik hastalıklar ile ilgili kriterler ilk kez oluşturuldu. Şeker hastalığı sonucu kişinin, en az 3 organının orta ve ileri düzeyde bozulması maluliyet kriteri olarak kabul edildi.

Engelli raporu ile malullük raporu arasındaki fark

Engelli sağlık kurulu raporunda esas alınan ölçütler ile malul sayılmaya ilişkin sağlık kurulu raporlarda göz önünde bulundurulan ölçütler farklıdır. Engelli sağlık kurulu raporuyla, kişinin hastalıklarının tamamı birleştirilerek ve memurun tüm vücuduna ilişkin fonksiyon kaybı oranı belirlenirken; malul sayılmaya ilişkin raporda hastalıklar birleştirilmemekte ve en ağır hastalığına göre kayıp oranı belirlenmektedir.

Malul sayılan her memur malullük aylığı alamıyor

Haklarında düzenlenen sağlık kurulu raporlarına istinaden malul sayılan memura, malullük aylığı bağlanabilmesi için;

-Ya, en az 10 yıldan beri sigortalı olması ve primlerinin en az 1800 gün ödenmiş olması,

-Ya da, başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malûl olması ve primlerinin en az 1800 gün ödenmiş olması (sigortalılık süresi şartı aranmadan)

gerekmektedir.

1- Hastalığın ne zaman başladığı önemli mi? 

Malulen emekliliğin birinci şartı, çalışma gücünüzü etkileyen durum (iş kazası, hastalık vs.) her neyse, çalışma hayatına başladıktan sonra ortaya çıkacak. Yani doğuştan ya da işe başlamadan önce bir sakatlığınız ya da kronik hastalığınız varsa bu durumda malulen değil, engelli emekliliğinden yararlanırsınız.

2- 1800 gün ve 10 yıl şart mı? 

Malulen emekliliğe başvurabilmeniz için diğer bir şart, 1800 prim günü ve 10 yıllık sigortalılık süresine sahip olmanız. Eğer bir başkasının bakımına muhtaç derecede malulseniz, bu durumda 10 yıl aranmıyor ve 1800 gün yeterli sayılıyor. Fakat hastalığınızın türü ve ağırlığı ne olursa olsun, prim günü şartını yerine getirmeden malulen emekli olamazsınız.

 

3- Borçlanmayla gün tamamlanır mı? 

Hastalığınız işe başladıktan sonra ortaya çıktı fakat prim gününüz ya da sigortalılık süreniz yetersiz. Bu durumda eğer askerlik, yurtdışı veya doğum borçlanması gibi bir imkanınız varsa, eksik günlerinizi tamamlayabilir ve borçlanma sonrasında malulen emeklilik talebinde bulunabilirsiniz.

4- Çalışma gücü kaybı oranı nedir? 

Sağlık sorununuz işe başladıktan sonra ortaya çıktı ve prim gününüz de tamam; bu durumda malullük oranınızın tespiti gerekiyor. SGK’nın geçerli saydığı hastanelerden alacağınız sağlık kurulu raporuyla en az %60 oranında meslekte kazanma gücü veya çalışma gücü kaybına uğramış olduğunuzu belgeleyeceksiniz.

5- Sağlık raporunda oran belirtiliyor mu? 

Çoğunlukla sağlık kurulu raporunda çalışma gücü kaybı oranı belirtilmez. Bu oran SGK sağlık kurulu tarafından hesaplanır ve buna göre karar verilir.

6- Yeni düzenleme neyi değiştirdi? 

1 Eylül’de yürürlüğe giren yeni yönetmelik, malulen emeklilikte temel şartları değiştirmedi. Bundan sonra da malullük durumunuzun işe başladıktan sonra ortaya çıkmış olması, 1800 gün/10 yıl şartını yerine getirmiş olmanız ve %60 oranında rapor almanız gerekecek. Zaten bunlar yasayla düzenlendiği için yönetmelikle değiştirilmesi mümkün değil. Değişiklik sadece %60 oranının tespitinde dikkate alınan hastalık türleri, organ nakilleri ve kontrol muayenelerinde yapıldı. Örneğin sadece böbrek ve karaciğer nakilleri değil, kalp, akciğer, bağırsak nakilleri de malulen emeklilik kapsamına alındı. Pek çok durumda bir veya iki yıllık kontrol muayeneleri kaldırıldı. Yine değişiklik kapsamında en az üç organı etkileyen şeker hastalığı, down sendromu, otizm gibi hastalıklar maluliyet kapsamına alındı.

7- Daha önce reddedilenler tekrar başvurabilir mi? 

1 Eylül 2013 öncesinde malulen emeklilik talebinde bulunduğu halde talebi reddedilenler, bu tarihten sonra tekrar başvuruda bulunabilirler.

8- Başvurular nereye, nasıl yapılacak? 

Malulen emeklilik için önce malullük durumunuzun tespiti gerekiyor. Bunun için bulunduğunuz yerdeki SGK müdürlüğüne dilekçe ile başvuracaksınız. SGK, en az 1800 gün prim ödemeniz varsa sizi yetkili hastanelere sevk edecek. Buradan alacağınız rapor SGK sağlık kurulu tarafından değerlendirilecek ve malulen emekli edileceksiniz.

Malullük sevk işlemleri

Sağlık kurulu raporlarının temini için sevk işlemleri , sigortalının bağlı bulunduğu sosyal güvenlik il müdürlüğü ve sosyal güvenlik merkezlerince yapılmaktadır.

Sigortalının ikametgahının bulunduğu yerde öncelikle; Sağlık Bakanlığı eğitim ve araştırma hastanelerine, araştırma hastanesi yok ise, özel üniversite ve vakıf hastaneleri hariç üniversite hastanelerine, her ikisi de yok ise Türk Silahlı Kuvvetlerine bağlı asker hastanelerine, bunlardan hiç birisi yok ise Sağlık Bakanlığının tam teşekküllü hastanelerine sevk yapılmaktadır.

Sevk yapılan hastanede sigortalının hastalığı ile ilgili branş doktoru bulunmadığı taktirde sevk belgeleri iade edilerek durum sevki yapan birime yazı ile bildirilir ve branş doktoru olan en yakın yetkili hastaneye sevki yapılarak sigortalının rapor alması sağlanır.

Malul sayılma

Sigortalının veya işverenin talebi üzerine Sosyal Güvenlik Kurumunca yetkilendirilen hastanelerin sağlık kurullarınca usulüne uygun düzenlenecek sağlık kurulu raporları ve dayanağı tıbbi belgeler Sosyal Güvenlik Kurumu bünyesinde kurulan sağlık kurulları tarafından incelenmesi sonucu, 4/1-(a)(SSK) ve 4/1-(b)(BAĞ-KUR) sigortalıları için çalışma gücünün veya iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az % 60 ını kaybettiği tespit edilen sigortalılar malul sayılmaktadırlar.

Hastanelerce düzenlenen sağlık kurulu raporlarındaki oranların malul sayılma açısından pek fazla bir önemi bulunmamaktadır. Sigortalılar arasında yanlış bir kanaat vardır. Hastanenin vermiş olduğu sağlık kurulu raporundaki oran %60 ve üzerinde olduğu taktirde malulen emekli olunacağı yönündedir.

Esas olan Sosyal Güvenlik Kurumu bünyesinde oluşturulan sağlık kurullarınca yapılacak değerlendirme sonucunda verilecek maluliyet oranıdır. İlgili sağlık kurumunca %80 olarak tespit edilen oran kurum sağlık kurullarınca %25-30 olarak değerlendirilebiliyor ve malulen emeklilik talepleri uygun görülmeyerek ret edilebiliyor. Hastaneler düzenlemiş oldukları raporlarda maluliyet oranı belirtmemeleri uygulama açısından daha doğrudur.

Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Kurullarınca verilen kararlara yine Sosyal Güvenlik Kurumu bünyesinde kurulan Yüksek Sağlık Kuruluna itiraz edilerek dosyanın bir kez de bu kurulca değerlendirilmesi talep edilebilir bu kurulun vermiş olduğu kararlar kesindir.

Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Kurulu veya Yüksek Sağlık Kurullarınca tespit edilen maluliyet oranlarına gerek sigortalı gerekse işverenler tarafından açılarak karara itiraz edilebilir ve dava sonucuna göre maluliyet oranında artma, azalma, düzeltme veya birleştirme yönünde değişiklikler olabilmektedir.

Malullük aylığına hak kazanma koşulları

Kanunun 26 ncı maddesi gereğince, sigortalıya malullük aylığı bağlanabilmesi için sigortalının;

– Kanunun 25 inci maddesine göre malul sayılması,

– En az on yıldan beri sigortalı bulunup, toplam olarak 1800 gün veya başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul olan sigortalılar için ise sigortalılık süresi aranmaksızın 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş olması,

– Maluliyeti nedeniyle sigortalı olarak çalıştığı işten ayrıldıktan veya işyerini kapattıktan veya devrettikten sonra Kurumdan yazılı istekte bulunması,

gerekmektedir.

Ancak, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendine göre sigortalı sayılanların kendi sigortalılığı nedeniyle genel sağlık sigortası primi dahil, prim ve prime ilişkin her türlü borçlarının ödenmiş olması zorunludur.

Maluliyet durumunun tespiti için sevk işlemi yapıldığı tarihte sigortalılığını sonlandırması şartı aranmayacaktır. Sigortalılık devam ederken de sigortalı sevk talebinde bulunabilmektedir. Maluliyetine karar verilen sigortalının sigortalılığı aylık bağlanması talebinde bulunduğu tarihte sonlandırılmış olmalıdır.

Malullük aylığının başlangıcı

5510 sayılı Kanunun 4/1-(a)(SSK) ve 4/1-(b)(BAĞ-KUR) bentleri kapsamındaki sigortalıların malullük aylığı;

Malul sayılmasına esas tutulan rapor tarihi talep tarihinden önce ise yazılı istek tarihini,

Malul sayılmasına esas tutulan rapor tarihi talep tarihinden sonra ise rapor tarihini,

takip eden ay başından itibaren başlatılır.

Sigortalı, aylığın başlangıç tarihinde geçici iş göremezlik ödeneği almakta ise, malullük aylığı geçici iş göremezlik ödeneğinin verilme süresinin sona erdiği tarihten sonraki aybaşından başlatılır.

Bağlanacak malullük aylığı sigortalının almakta olduğu geçici iş göremezlik ödeneğinden fazla ise aradaki fark, tahsis talep veya rapor tarihine göre belirlenerek malullük aylığı başlangıç tarihinden itibaren verilir.

4/1-(b) kapsamındaki sigortalıların tahsis talep tarihinde prim ve prime ilişkin her türlü borçlarının bulunması halinde, talepleri reddedilerek borçlarını ödedikten sonra yeniden yazılı istekte bulundukları tarihi takip eden aybaşından itibaren aylık bağlanır