OLUR İLÇESİ ADI VE TARİHİ KÜLTÜREL VE DOĞAL ÖZELLİKLERİ

İlçenin ilk bilinen adı Tavusker’dir. Tavusker adı ise eski tarihi kaynaklara göre Kafkasya’da Derbent kesimlerinde yaşayan Saka-İskit Türk boylarından biri olan Ta-Ok lardan gelmektedir. İlk zamanlarda bu Türk boyunun yaşadığı alana Dav-Eli denilmektedir. Daha sonraları ise Tahoskar zamanla Tavusker şekline dönüşerek günümüze kadar gelmiştir. Bu ad ise tahminlere göre M. S. 350 yılından itibaren kullanılmaktadır. Olur adının ise yörede yapılan “lor peyniri”nden geldiği söylenilmektedir. Anlatılanlara göre Olur’a Devlet büyüklerinden biri gelir, ona lezzetli olan bu lordan ikram edilir. İkram edilen bu lor peyniri Devlet büyüğünün hoşuna gider. Gittiği yerde çevresindekilere “Şimdi o lordan olsa da yesek” der. Bunun üzerine ilçeye ‘OLOR’ daha sonra OLUR denildiği rivayet edilir. 

Olur 820 km. kare yüzölçümüne sahiptir.

Erzurum'un uzak ve şirin Olur İlçesi Tarihi, Güzellikleri ve özelikleri

Tarih boyunca önemli bir yol üzerinde bulunan birçok medeniyete ev sahipliği yapan Erzurum'un bir ilçesi de Olur. Coğrafi olarak Doğu Anadolu bölgesinin kuzey doğusunda olup rakımı ise 1327 metredir.

Selçuklular zamanında ilçemiz Saltukoğulları Beyliği’ne bağlı olarak kalmış bu durum Moğol istilasına kadar devam ederek, istila sonrası Moğollara bağlanmış, daha sonra Fatih Sultan Mehmet’in Trabzon’u fethiyle ilçe civarları da Osmanlı sınırlarına dahil olmuştur. 15. yüzyıl ortalarında Ahıska, Şavşat, Çıldır, Ardanuç, Tortum, Oltu, Olur, Yusufeli adı ile beş bölgede beş kola ayrılan Atabekler yurdu olarak ilçemiz de anılmaktadır.

Erzurum Artvin Yolundan gidilir. Oltu Üzerinden de ulaşım sağlanır. Erzurum İl merkezine 160 km. mesafede, yüzölçümü 820 km2 olup, İlçeye bağlı bucak merkezi yoktur. Doğusunda Göle ve Şenkaya ilçeleri, Batısında Yusufeli ilçesi, Güneyinde Oltu ilçesi, Kuzeyinde Artvin ili, Ardanuç ilçesi bulunmaktadır.

Önemli Dağları: İlçenin kuzey ve güney istikametinde sıra dağlar ve bu dağları kesen derin vadiler mevcuttur. İlçenin kuzeyinde platolara da rastlanır. İlçenin en önemli dağları şunlardır. Akdağ 2342 m, Zamp Dağı 2745 m, Sarıbaba Tepesi 2605 m. ve Pancarlı Tepesi 2697 m.' dir. Horasan Tepesi 2842 metredir.

İLÇEMİZİN TARİHİ Olur İlçemiz 1958 tarihine kadar OLTU ilçesine bağlı bucak iken, 1958 tarihinde Oltu’ dan ayrılarak ilçe olmuştur. Bölgedeki gözetleme kuleleri, kaleler aynı zamanda kiliseler yörede yerleşimin çok eskiye dayandığını kanıtlamaktadır. 

OLUR VANK KİLİSESİ 

İlçemiz Keçili köyünde VANK kalesi, bunun yanında Yıldızkaya köyünde tabii mağara gezilip görülmeye değer yerlerdendir.

"Vank" kelimesi "kilise anlamına gelmektedir. Bu gün bir kilisesi ve harabelerin bulunduğu bölge böyle bir yerleşim yeri , Olur'un 25 km kuzey batısında Ulahur Boğazı - Vank deresi ve Perisor Dağlarının alçalarak Vank tepesi ili birleşim yerinde kurulmuştur. Köye 12 km yakınındaki Çataksu köyünden gidilmektedir. Uç yandan kayalıklarla çevrili kalenin sekli araziye uydurulmuş uç gen biçiminde dır. Kale içinde meydanda sarnıçlar, ambarlar yer almaktadır.

Ayrıca kale yakınlarında Rum - Pontus devleti zamanında onarımlar geçirmiş birde kilise bulunmaktadır. İki katli olarak inşa edilmiş kilisenin birinci katında Hıristiyanlığın çevrede yayılışı sırasında sert kalkerlerden yapılmış yüz kişilik bir salon bulunmaktadır. Salon , kayının oyulması ile elde edilmiştir. İçerisinde 4 şutun yerleştirilerek tavana destek verilmiştir. Sonraki tarihlerde de ( V - VI yüzyıllar ) bu kaya oyma kilisenin üzerine kesme tastan ve kireçli harçtan bazilikal tipte ikinci kat inşa edilmiştir . Bazilikanın ortası kubbelidir. Sonraları çeşitli onarımlar geçiren yapıda üzerleri çeşitli bitki motifleriyle dekore edilmiş sütun, kapı ve pencere süsleri , kilisenin sanat değerini artırmaktadır. Ayrıca Hıristiyanlıkla ilgili çeşitli freske resimler de iç duvarlarda yer almaktadır. Kilisenin çevresinde Hıristiyanlıkla ilgili çeşitli yapılarla burası bir manastır halini almıştır.

Ayrıca İlçemize bağlı Köprübaşı,A.Karacasu, Beğendik köylerinde gözetleme kaleleri bulunmaktadır. Kale, Kilise ve tarihi eserlerin hangi devirden kaldığına dair tam bir tarih belirtmek mümkün değildir. Olur çevresi 1877 – 1878’ de Osmanlı – Rus savaşı sonunda Berlin antlaşması ile savaş tazminatı olarak Ruslara bırakılan yörelerimizden biridir. 40 yıl esarette kalmıştır. Rus ve Ermenilerden kalma kışla, kazarma ve Köprü kalıntıları, yöremizin uzun yıllar Rus ve  Ermeni işgalinde kaldığını göstermektedir.

1917 yılında Rusya’ da yapılan Ekim devrimi nedeniyle yörede bulunan Rus birlikleri bir takım silah ve cephanelerini bölgedeki Ermenilere bırakarak çekilmişlerdir. Silah ve mühimmat yönünden  güçlenen Ermeniler katliama başlamışlar, bu durum karşısında yöre halkı birkaç köyün birleşmesi ile çeteler kurarak Ermenilerle mücadeleye başlamışlardır. Bölgeye intikal eden düzenli birliklerin mücadelesi sonunda ilçemiz 28 Mart 1918’ de İstiklaline kavuşmuştur. 

İKLİM VE ZENGİNLİKLER

 İlçe merkezi ile güney kesimleri de gayet ılıman bir iklime sahip olup, daha ziyade Doğu Karadeniz iklimi hüküm sürmektedir. Yağışlar daha ziyade yağmur şeklinde olmaktadır. İlçenin ortalama yıllık yağış toplamı 350,6 m3' dür.

OLUR İLÇESİ KOÇ HEYKELLERİ

Olur ilçesinin beş köyünde koç heykelleri vardır. Koç Heykelleri
Olur ilçesinin beş köyünde koç heykelleri vardır.Ilıkaynak (Arkünis),Yaylabaşı (Kâmis) , Uzunharman (Haydos) , Ekinlik (Oğdadap) ve Taşgeçit (Gesmanni) köylerinde bulunan koç heykelleri , Orta Asya Türk kültürünün Anadolu’ya uzanan kültür halkasındaki eserlerden sadece bir kaçıdır.Bu koç heykellerinin içinde dikkati çekenler Yaylabaşı köyünde ve uzun harman köyünde olanlardır.Yaylabaşı köyündeki heykelde “çift başlı kartal” kabartması ,Uzunharman köyündekinde de “aslan” kabartmaları vardır.Hangi dönemlerde yapıldıklarını kesin olarak bilmediğimiz bu heykeller en kötü ihtimalle Kar Koyunlu veya Ak Koyunlulardan kalmıştır.

Ilıkaynak (Arkünis),Yaylabaşı (Kâmis) , Uzunharman (Haydos) , Ekinlik (Oğdadap) ve Taşgeçit (Gesmanni) köylerinde bulunan koç heykelleri , Orta Asya Türk kültürünün Anadolu’ya uzanan kültür halkasındaki eserlerden sadece bir kaçıdır.Bu koç heykellerinin içinde dikkati çekenler Yaylabaşı köyünde ve uzun harman köyünde olanlardır.Yaylabaşı köyündeki heykelde “çift başlı kartal” kabartması ,Uzunharman köyündekinde de “aslan”kabartmaları vardır.Hangi dönemlerde yapıldıklarını kesin olarak bilmediğimiz bu heykeller en kötü ihtimalle Kar Koyunlu veya Ak Koyunlulardan kalmıştır.

 OLUR İLÇE KİVİ MAĞARASI
 Erzurum İli Olur İlçesi Yıldızkaya Köyü sınırları içerisinde bulunan mağara yüksek dağ ve kayalıklar altında yer almaktadır. Bu doğal yeri görebilmek için Erzurum üzerinden Olur ilçesine gidilmekte ve ilçeden köyün servisi ile ulaşım sağlanmaktadır.  Bu giriş kapısının genişliği yaklaşık 4 m., yüksekliği 0,75 cm., dir. Mağara iki bölümden oluşmaktadır. Bu iki kanaldan girişin sol tarafından yaklaşık
50 m. ilerlenebilmektedir. Mağara girişinden ileri doğru yüründüğünde doğa harikası sarkıt ve dikitlere rastlanır.  Mağaranın içerisinde küçük göletler oluşmaktadır. Bu yapının yüksekliği yerine göre 0 ile 25 m. arasında değişmektedir. Genişliği ise 20.000 m2 olacağı tahmin edilmektedir. Yine mağaranın bulunduğu dağın yaklaşık 500 m. tepesinde havalandırma bacası bulunmaktadır.

Kivi Mağarası
Erzurum İli Olur İlçesi Yıldızkaya Köyü sınırları içerisinde bulunan mağara yüksek dağ ve kayalıklar altında yer almaktadır. Bu doğal yeri görebilmek için Erzurum üzerinden Olur ilçesine gidilmekte ve ilçeden köyün servisi ile ulaşım sağlanmaktadır. Yıldızkaya Köyü Erzurum'a 186 km. Olur'a 48 km. mesafede olup her gün ilçeye servis mevcuttur. Köy yolunun 30 km. asfalt 18 km stabilizedir. Ayrıca Artvin ili Yusufeli ilçesi Erenköy, Kirazalan ve Günyayla Köyleri üzerinden de ulaşım sağlanabilmektedir.

OLUR İLÇE KÖYLERİ 
Yolgözler Köyü, Yıldızkaya Köyü, Yeşilbağlar Köyü, Yaylabaşı Köyü, Yukarı Karacasu Köyü, Ürünlü Köyü, Uzunharman Köyü, Taşlıköy Köyü, Taşgeçit Köyü, Şalpazarı Köyü, Süngübayır Köyü, Soğukgöze Köyü, Sarıbaşak Köyü, Ormanağzı Köyü, Olurdere Köyü, Olgun Köyü, Oğuzkent Köyü, Köbrübaşı Köyü, Kekikli Köyü Keçili Köyü, Karakoçlar Köyü, Kaledibi Köyü, Kaban Köyü, Ilıkaynak Köyü, Güngöründü Köyü, Filizli Köyü, Ekinlik Köyü, Eğlek Köyü, Çataksu Köyü, Coşkunlar Köyü

OLUR YILDIZKAYA KÖYÜ

Yıldızkaya Köyü Erzurum'a 186 km. Olur'a 48 km. mesafede olup her gün ilçeye servis mevcuttur. Köy yolunun 30 km. asfalt 18 km stabilizedir. Ayrıca Artvin ili Yusufeli ilçesi Erenköy, Kirazalan ve Günyayla Köyleri üzerinden de ulaşım sağlanabilmektedir. Mağara girişinin dışarıdan görünümü aşağıdaki resimde görülmektedir.

OLURDA GÜREŞ YAYGINDIR

Geleneksel ata sporumuz Olur ilçesinde yaygındır.

PESTİL, KÖME, CEVİZ BAL, DUT PEKMEZİ LEZZETLİ VE BOLDUR

İlçenin ikliminden dolayı ceviz,dut her türlü sebze ve meyve bulunur. Sonbaharda dut pekmezi, bal köme pestil çıkar piyasaya.Sebze ve meyvecilik ilçenin geçim kaynağıdır.

İlçe İnsanı çalışkan ve üretkendir. Nazik ve naiftir.

 OLUR BELEDİYESİ

Olur'un Tarihi, Kültürel ve Turistik Özelliklerini Ön Plana Çıkaran Bir Kalkınma Anlayışı ile İlçemizin Refah Seviyesini Artırmak ve Modernize Olmuş İdeal Bir İlçe Konumuna Ulaştırmak için gayret eden Olur Belediye Başkanı Sıddık DEMİRCAN'dır. 

Gözetleme Kuleleri
Olur, eski bir geçmişe sahip olması nedeni ile tarihi bakımdan oldukça zengindir. Olur bölgesini kontrol eden bazı kale ve gözetleme kuleleri eski ve orta çağlardan kalmıştır.


Gözetleme kulesi olarak belirteceğimiz ilk yapı şimdiki Ardahan- Olur- Artvin yolunun Olur yol ayrımında ,Köprübaşı Köyündedir.Buradan Olur’a ayrılan yolun 500 m. İlerisinde sağda bir tepenin üstünde bulunan “Gözetleme Kulesi” Ortaçağda bu vadiyi denetleyen bir karakol görevini üstlenmiştir. Ortaçağdan kaldığı tahmin olunan diğer kale ve gözetleme kuleleri ise şu köylerde bulunmaktadır: Aşağı Karacasu (Aşağı Peneskerk), Beğendik (Pırdanos), Kaledibi, Filizli (Kâraşot), Keçili (Niyakom), Merkez Kaledibi mevkii , Oğuzkent (Horket)Atlı (Ori), Eğlek (Ortiz) , Ilıkaynak (Arkünis), Ekinlik (Oğdadap), Kaban ve Sarıbaşak (Haynes). Ancak bu kale ve gözetleme kuleleri harap bir durumdadır. Bu yapıların bir özelliği vardır ,o da her biri bir diğerini görebilecek şekilde hakim tepeler üzerine yapılmalarıdır.

B – Pertus Ören Yeri :

Olur’un 17 km. güneybatısında bulunan Eğlek (Ortiz) Köyü sınırları içerisindedir. Köyün güneydoğusunda “Pertus” denilen tepenin üzerindedir. Pertus Şehri’nin Rum–Pontus Kralı Dikran tarafından kurulduğu söylenmektedir. Tam bir harabe olan ören yerinde, yapıların temelleri göze çarpmaktadır .

 Çataksu ( Tavusker) Köyü Cami ve Külliyesi :

Olur ilçe merkezine 40 km. uzaklıkta bulunan Çataksu (Tavusker) köyündedir. XVII. ve XVIII.yüzyıllarda Ahılkelek–Ahıska asıllı Türk Beylerinin Tavusker’de oturdukları bilinmektedir. XVII. yüzyılda bu beyler tarafından yaptırılmış bir saray , bir hamam, baldanken tarzında bir türbe ve çoğunluğu ahşap malzemeden yapılmış bir cami, bu külliyeyi oluşturmaktadır.
Saray 1940’lı yıllarda yıkılmış; hamam ise sarayın 100 m. ilerisinde bulunmakta olup, derenin zaman zaman taşması neticesinde o da yıkılmıştır.
Türbe caminin 25 m. kadar uzağında bulunmaktadır. Dört yanı açık , altı kesme taş , üstü tuğla kemerler üzerine kubbe ile örtülmüş bir yapıdır. Ortasında Hamşoğullarından bir kadına ait bir mezar vardır.
Cami ; birçok onarım geçirerek günümüze kadar gelmiştir. Dışarıdan basit görünen ve duvar aralarında yer yer ahşap kirişlerin bulunduğu caminin orijinal pencere şebekeleri de ahşaptır.Ahşap boyama ile süslü tavanı ,ahşap direkleri ahşap mihrabı , ahşap müezzin mahfili ile muhteşem bir yapıdır.Giriş kapısındaki kitabesinden caminin , H. 1082/M.1671 tarihinde Derviş Mehmet isimli bir şahıs tarafından yaptırıldığı anlaşılıyor.